ANA SAYFA            
(Bu sayfa en son 06 Mayıs 2007 tarihinde güncellenmiştir.)

 

 

KRONOLOJİK
TAKVİME GÖRE
ZİLE TARİHİ

Araştırma : M. Ufuk MİSTEPE
(Araştırmacı - Orman Endüstri Yüksek Mühendisi)


Şeyh Nasüriddin Türbesi ve Câmii Doğu Cephesi / Tekke Köyü

KRONOLOJİK TAKVİME GÖRE
ZİLE TARİHİ

Zile ve Ünye (Sileh ve Uniya) - 1922
Bartholomew, J. G. (John George), 1860-1920 ; John Bartholomew and Son


http://www.davidrumsey.com/maps5401.html

            KRONOLOJİK TAKVİM

            M.Ö. 5000 - 3000 ÷ Kalkolitik Dönem.

            M.Ö. 3000 - 2000 ÷ İlk Tunç Çağı.

            M.Ö. 2800 ÷ Enaitis Mezhebi'nin ruhanîleri yani din adamları büyük servetlere sahiptiler. Bir kısmı sabahleyin erkenden kalkar, Âlihe'lerini yıkarlar, bir kısmı ilâhî ve efsun okur, bir kısmı da mâbetin avlusunda bekleyen kısır kadınları gebe bırakmak vazifesiyle meşgul olurlardı. Ruhanîler o kadar servet yapmışlardı ki bu dinî zümrenin karaborsacılığını önlemek için kanun yapılmıştır.

            M.Ö. 1916 ÷ Ninova Hâkimesi Semiramis M.Ö. 1916 yılında kocası Ninus'u zehirleyerek onun yerine Âsur Hükümdarı olmuştur. Milât'tan 50 sene önce ölen Amasyalı Strabon, Zile'nin eski bir şehir olup Ninova Hâkimesi Semiramis tarafından yaptırıldığını yazıyor. Bu hesaba göre Zile 4000 senelik bir tarihi sinesinde saklamaktadır.

            M.Ö. 1900 ÷ Ressam Fikret TARHAN, "M.Ö. 1900 yıllarında kurulan Zile iki şeye hasrettir" demektedir. : SU ve KÜLTÜR..

            M.Ö. 1650 - 1460 ÷ (Eski) Hitit Krallık Dönemi.

            M.Ö. 1460 - 1170 ÷ Hitit İmparatorluk Dönemi.

            M.Ö. 800 - 695 ÷ Frigler Dönemi.

            M.Ö. 695 - 633 ÷ Kimmer akınları.

            M.Ö. 633 - 550 ÷ Medler Dönemi.

            M.Ö. 550 - 332 ÷ Persler Dönemi.

            M.Ö. 548 ÷ Bu tarihte Zile Kasabası'nın İran hâkimiyetine geçtiğini görüyoruz. Sonraları İran Hükümdarı Dârâ'nın Büyük İskender'e mağlûp olması ile bütün İran ülkeleriyle birlikte kasaba da İskender'in eline geçmiş bulunuyor.

            M.Ö. 332 - 301 ÷ İskender ve Diadoklar Dönemi.

            M.Ö. 323 ÷ Büyük İskender M.Ö. 323'de Babil'de öldüğü için İskender'in kumandanları arasında çıkan harplerde General Omets, Cappadoxia'yı (Kapadokya) dolayısıyla Zile'yi idaresi altına almıştır. Bu hal çok devam etmemiş, Omets mağlûp olmuştur.

            M.Ö. 301 - 66 ÷ Pontos Krallığı Dönemi.

            M.Ö. 99 ÷ Mithridat eniştesi Diyarbakır Kralı Tifran'dan yardım isyerek, Diyarbakır kuvvetleriyle birlikte Romalı'ları yenmiş, 100.000 kadar Romalı kesmiştir. Mithridat birkaç defa Romalı'larla savaş yapmış, hepsinde de Roma ordularını yenerek Kapadokya hâkimiyetini sürdürmüştür.

            M.Ö. 79 ÷ Bu tarihte Roma Kumandanı Sulla'nın ölümü üzerine Mithridat Roma Kumandanı Tiyanos'u mağlûp ederek Kapadokya topraklarına sahip olmuştur.

            M.Ö. 66 - M.S. 395 ÷ Romalılar Dönemi.

            M.Ö. 63 ÷ Mithridat, Pompeys tarafından tamamen muhasara altına alınınca kurtuluş imkânı kalmadığını görmüş ve kendini zehirlemişse de zehire vücudu alışık olduğundan ölmemiş, kendi kölelerinden birisine kılıç vererek kendini öldürtmüştür. Ölümünden sonra oğlu Farnas Romalı'ların himayesini kabul etmiş, Roma namına Sivas ve Kayseri havalisinden ibaret olan Kapadokya'ya hâkim olmuştur.

            M.Ö. 42 ÷ Bu tarihte Sezar'ın ölümü ile Roma'da çıkan karışıklıklardan istifade ederek Zile, SENA tarafından zapt edilmişse de pek az sonra yine Romalı'lar tarafından istirdat edilmiştir.

            Milâdî I. Yüzyıl ÷  Bu yüzyılda yaşayan meşhur Amasyalı Strabon, Zile'nin kendi zamanında ehemmiyetli bir ticaret merkezi olduğunu ve burada büyük bir panayırın kurulduğunu yazıyor.

            241 ÷ Milât'tan 241 sene sonra İran'da saltanat süren Sasaniyan hükümdarlarından Ardeşir'in oğlu Şapur Romalı'lara harp açmış ve Urfa civarında yapılan muharebede Roma İmparatoru Valeryanus'u yenerek Kilikya, Kapadokya, Arap Yarımadası'nın mühim bir kısmını eline geçirmiştir.

            395 ÷ Bizans egemenliğinin başlaması.

            712 ÷ Mesleme komutasında bir Arap ordusunun Tokat'ı ele geçirmesi.

            723 ÷ Halk arasındaki söylentilere göre Melik Gazi Dürmelik Sokağı başına geldiği zaman "Dur Ya Melik!" denmiş de onun için buranın adı Dur Melik Sokağı kalmıştır. Böyle bir halk rivâyeti var ise de bu sokağın, 723 yılında ölen Elhanlılar'ın ümerâsından Arslan Bey'in kızı Dürrümelik Hanıma nispet edilmesi.. o daha münasip olur zannındayım diyor Ârif KILIÇ.

            732 ÷ Muaviye bin Hişam'ın Tokat'a saldırması.

            740 ÷ Süleyman bin Hişam'ın Tokat'ı ele geçirmesi.

            860 ÷ Bizanslılar'ın Tokat önlerinde Araplar'a yenilmesi.

            1073 ÷ Melik Ahmed Danişmend Gazi Malatyalı'dır. H. 466 (M. 1073) yılında Zile'yi Bizanslı'lardan almıştır. Daha evvel Zile, İslâmlar'ın eline geçmiş ise de devamlı bir devlet halinde İslâmlar'ın elinde kalmamış, az bir müddet sonra yine Bizanslı'ların eline geçmiştir. İstanbul'u almak maksadı ile giden Arap ordularının bir kısmı Zile, Amasya ve Çorum yolu ile gittiklerinden Zile birkaç defa İslâmların eline geçmiş ve tekrar bu orduların çekilmesi ile yine eski sahipleri olan Bizanslı'ların eline geçmiştir.

            1075 ÷ Sivas, Amasya ve Tokat yöresinde Danişmendli Devleti'nin kurulması.

            1140 - 1141 ÷ Niksar'ın Bizanslılar'ca kuşatılması, Anadolu Selçukluları'nın Tokat'ı ele geçirmesi.

            1175 ÷ Anadolu Selçukluları'nın Tokat'ı ele geçirmesi.

            1186 ÷ II. Kılıç Arslan'ın Tokat'ı Rükneddin Süleyman Şah'a, Niksar'ı da Nasreddin Berkyaruk Şah'a bırakması.

            1192 ÷ İhtiyar olan II. Kılıç Arslan 586 H. - 1190 M. senesinde Selçuk topraklarını on bir oğluna taksim ederek Selçuk Devleti'nin inhitatını tacil etmiştir. H. 588 - M. 1192 yılında II. Kılıç Arslan ölmüştür. Bunun üzerine Tokat Hükümdarı Süleyman, babasının ölüm haberini alır almaz hükûmeti tamamıyla elde etmeye ve Selçuk Devleti'ni birleştirmeye teşebbüs etti. Bu zat zamanında Zile'de birçok ilmî eserler meydana getirilmiştir. Bu meyanda Zileli meşhur Âlim Musa Fakih'e yazdığı müteaddit eserlerinden dolayı ihsanda bulunmuş ve eskiden mevcut olan Medrese'sine ilâveler yapılmıştır.

            1196 ÷ Tokat Emiri Rükneddin II. Süleyman Şah'ın Anadolu Selçuklu tahtını ele geçirmesi.

            1197 ÷ II. Süleyman Şah'ın Niksar ve yöresini kardeşi Nasreddin Berkyaruk Şah'ın elinden alması.

            1203/1204 ÷ Ağızdan ağıza gelen haberlerde Zile'nin güneyindeki Haman Tepesi denilen mevkide Mithridat'ın sarayının bulunduğu rivayet edilmektedir. Hicrî 600 tarihinde yapılan bir vakfiyede burasının adı Aksaray olarak yazılıdır.

            1227/28 ÷ Zile'de H. 625 tarihinde ve Alâeddin Keykubat zamanında yapılmış bir Han Kitâbesi vardır ki bu kitâbe kısmen kırılmış ve yalnız 625 tarihi ile hanı yaptıran Muhlisuddin ismi okunmaktadır. Hanın nerde olduğu belli değildir.. Selçuk Devri'ne ait eserdir.

            1233/34 ÷ H. 631 tarihinde ölen Selçuk ümerâsından Ali Tusî tarafından yaptırılan medrese asırlarca Zile'nin irfan hayatına hizmet etmiş ve tahminen yüz sene kadar evvel yıkılmıştır ki; bu medresenin yeri şimdi Tekke Hamamı karşısındadır ve ilerisinde halen Şeyh Tusî Sokak vardır. Bu medresenin işler halde bulunduğunu bilenlerin tariflerine göre bina Selçuk mimarî tarzında yapılmış, oldukça büyük ve güzel bir bina imiş.

            1240 ÷ Tokat yöresindeki Türkmenler'in Baba İshak ayaklanmasına katılması.

            1268 ÷  Ulu Câmi 1268'de Selçuk Sultanları'ndan IV. Kılıçarslan zamanında şimdikinden belki daha mütevazi olarak yapılmıştır. Nasuh Paşa Câmii (Ulu Câmi) Selçuklular zamanına ait kitâbesi câmiin Kuzey tarafındaki kapının sağ tarafında duvara konmuştur. Kitâbe Arapça yazılmış beş satırlık bir yazıdır. Özet olarak manâsı şöyledir : Bu câmi Tanrı'nın yardımile IV. Kılıç Arslan oğlu Gıyaseddin Keyhusrev zamanında H. 666 tarihinde Ebû Ali oğlu Memet Zalûli tarafından yaptırılmıştır.

            1296 ÷ İlhanlı Vâlisi Toğaçar Noyan'ın Tokat'ı yağmalaması.

            1304/05 ÷ H. 704 tarihinde Selçuk Devleti tamamen münkariz olmuş ve Selçuk toprakları da İlhanlı'lardan Olcayto Memet Hudâbende'nin eline geçmiştir. Bütün Anadolu ile birlikte Zile de H. 736 (M. 1335/36) tarihine kadar İlhanlı'ların elinde kalmıştır.

            1332/33 ÷ H. 733 tarihinde ölen ve İlhanlılar zamanına rastlayan iki kişinin mezar kitâbesi Kireçli Köyü'nde vardır ki halk arasında bunlara Helvalı Dede denir. Yürümeyen çocukları bu mezarın başına getirirler ve orada helva dağıtırlardı. Şimdi bu taşlar Asrî Mezarlığa kaldırılmıştır.

            1335/36 ÷ H. 704 tarihinde Selçuk Devleti tamamen münkariz olmuş ve Selçuk toprakları da İlhanlı'lardan Olcayto Memet Hudâbende'nin eline geçmiştir. Bütün Anadolu ile birlikte Zile de H. 736 (M. 1335/36) tarihine kadar İlhanlı'ların elinde kalmıştır.

            1336/37 ÷ Zile'de H. 737 tarihli kale duvarında bir kitâbe vardır ki : Bu kitâbe, gelen ve giden yolcuların istirahat etmeleri için yapılmış bir zâviyeye aittir. Bu zâviye, o zamanın büyük devlet adamlarından Seyis Bey tarafından yaptırılmıştır. O tarihte Emir Ertena daha müstakil hükümdar olmamıştı.

            1340 ÷ H. 741 tarihinde Mısır Sultanı Melik Nasır Mehmet'in ölümü üzerine Mısır himayesinden ayrılarak Sultan Ertena nâmıle sultanlığını ilân etmiş ve kendi adına sikke bastırmıştır. Anadolu'da büyük bir ülkeye sahip olan Ertena Bey Kayseri ve Sivas'ı merkez yaparak Ankara, Tokat, Amasya, Sinop, Samsun ve Niğde Vilâyetleri'ne hâkim olmuştur.

            1340 ÷ Mısır Sultanı Melik Nasır H. 741 - M. 1340'da öldüğü için bu tarihte Emir Ertana Bey de istiklâlini ilân etmiş ve adına para bastırmıştır. Bu suretle Zile de H. 741 tarihinden itibaren Ertana Hükûmeti'ne bağlanmıştır. Zile'de İlhanlılar'a ait belli başlı bir şey yoktur.. yalnız : Kireçli Köyü'nün yukarı başındaki yunak yapılan çeşme İlhanlılar'dan Olcayto Memet Hudâbende zamanında inşa edilmiştir.

            1357 ÷ Celaleddin Mehmed Bey'in Tokat Emiri olması.

            1382 ÷ Kadı Burhaneddin'in Tokat'ı kuşatması.

            1386 ÷ Şeyh Necib'in Tokat Kalesi'ni Kadı Burhaneddin'e teslim etmesi.

            1399 ÷ Tokat ve yöresinin Osmanlılar'ca alınması.

            1426 ÷ Lala Yörgüç Paşa'nın Amasya ve Tokat yöresinde bulunan Kızıl Koca Türkmenleri'ni yenilgiye uğratması.

            1472 ÷ Tokat'ın Akkoyunlular'ca yağmalanması.

            1504/1505 ÷ Zamanın en büyük âlimlerinden Muharrem Efendi Hicrî 910 tarihinde Zile'de doğdu ve Hicrî 1000 (M. 1591/92) tarihinde gene Zile'de vefat etmiştir.

            1518 ÷ Turhal Kasabası halkından Celâl'in Osmanlılar'a karşı ayaklanması.

            1565/1566 ÷ Zileli Âlim Muharrem Efendi'nin babası İlyas oğlu Mehmet Efendi H. 973'te vefat etti. Zile'de yetişen âlimlerdendir.

            1569/70 ÷ H. 977 tarihinde yazılmış yazma ve Arapça bir eserde Tekke Hamamı hakkındaki bilgi aynen şöyledir. Hamamın bulunduğu yer mer'a halinde imiş. Zile'de Bayezid Bestami Türbesi diye anılan türbenin bulunduğu yerlerde Üniversite gibi bir Külliye mevcut olup Bayezid Bestami'nin torunlarından Şeyh Etem Çelebi tarafından idare edilmekte idi. Bir tekenin ayağı orada açılan deliğe girmiş, deliğin altında büyük bir hamamın mevcut olduğunu çoban görmüş. Sultan Ertena da Nûman isminde bir mimar göndererek bütün masrafı devlet tarafından yapılmak suretiyle hamamın yapılması dört senede bitmiş ve Şeyh Ethem Çelebi Zâviyesi'ne vakf etmiştir. Bugün Mimar Nûman Sokağı halen mevcuttur.

            1591/1592 ÷ Zamanın en büyük âlimlerinden Muharrem Efendi Hicrî 910 (M. 1504/05) tarihinde Zile'de doğdu ve Hicrî 1000 tarihinde gene Zile'de vefat etmiştir.

            1631 ÷ Bu tarihte Beylerbeyi Nasuh Paşa zamanında Ulu Câmi önemli bir tamir gördü. Hattâ Nasuh Paşa Câmisi ismi de verilmişti. Nihayet Kaymakam Süleyman Necmi Bey zamanında ihtiyaca cevap veremeyen câmi yıkılıp, etrafı açılarak, 1902'de yeni bir tarzda inşaasına başlandı ve 1909'da tamamlandı.

            1684 ÷ Tokat ve yöresinin bir deprem sonucunda yıkıma uğraması.

            1688 ÷ Voyvoda Sipahi Ahmed Ağa'nın Tokat'ı yağmalaması.

            1698 ÷ Nasuh Paşa - Drama köylerinden devşirme olup, Zülüflü Baltacılar Ocağı'ndan yetişmişti. Babasının adı Zeynelâbidin bir Divan-ı Hûmayun Çavuşluğu veya müfarrikalık ile oradan çıkmış, sonra Zile Voyvodalığı'nda ve 1007 H. - 1698 M.'de Kapıcılar Kethüdalığı'nda bulunmuştur.

            1715 - 1718 ÷ Avusturya Harbi sırasında (1715 - 1718) Çorum, Zile, Bozok taraflarında ve Bolu'dan itibaren Tokat'a kadar kapısız yani bir vezir ve beylerbeyi maiyetine kapılanmamış olan levendlerin şakavetleri haddi aşmıştı.

            1716 ÷ III. Ahmed, Hekimoğlu Paşa'yı süratle terfi ettirip kendisine damat yapmak istedi ise de onun hakkındaki teveccühü kıskanan Damad (Şehid) Ali Paşa bir müddet taşralarda hizmet görüp yetişmesi muvafık olur mütaleasiyle Ali Bey'i Zile Voyvodalığı ile İstanbul'dan uzaklaştırtmıştır. 1127 H. - 1716 M. yıllarında.

            1789/90 ÷ Zile'de 1204 Hicret Yılı'nda Voyvodalık teessüs etmiştir.

            1813 ÷ Zile'nin en eski şâirlerinden Tâlibî 80 küsür yaşında iken 1813 yılında vefat etti. Bu tarihte Şâir Fedâyi sağdır. İstanbul'a yaptığı seyahatte Kumkapı'daki Sazlı Kahve'ye uğramış ve İstanbul Destanı'nı orada yazmıştır.

            1831 ÷ Zileli şâir Ârifî şiirlerinde ekseriya Ârif, bazan Ârifî adını kullanır. Zile'nin eski ve mâruf bir ailesi olan Tekkeşinzâdeler'dendir. Sofîyundan meşhur Bayezid-i Bestamî torunlarındandır. 1831 yılında Zile'de doğmuş, 1912 yılında ölmüştür.

            1854 ÷ Hicrî 1272, Milâdî 1854 yılında Zile'de çıkan büyük yangında birçok ticaret eşyası yanmış, pek çok kimseler iflâs etmiştir. Bu olaydan sonra Zile Panayırı eski kuvvetini kaybetmiştir.

            1877 ÷ Şiir ve sanatı açısından özellik taşıyan şâir Remzî 1877'de Zile'de doğmuş, medresede ve Rüştiye Mektebi'nde okumuş, hemen bütün hayatı Zile'de geçmiştir. 1932'de 55 yaşında iken Zile'de vefat etmiştir.

            1883 ÷ Tokat'ın sancağa dönüştürülmesi.

            1901 ÷ Altınyurt İlkokulu 1901 yılında Dutlupınar Mekteb-i İptidaisi adı ile tek öğretmenli olarak öğretime başlamış, 1915 yılında ise şimdiki Kaymakamlık Evi'nin yerindeki üç katlı bir binaya taşınmış ve Merkez Mektebi adını almıştır. 1927 yılında bir eşeğin ayağı altında açılan delikte altın dolu bir küp bulunduğundan okulun adı ALTINYURT olarak kalır.

            1903 ÷ Zile'nin yetiştirip yitirdiği Müftü Arif KILIÇ Zile'de doğdu.

            1909 ÷ Bu tarihte Beylerbeyi Nasuh Paşa zamanında Ulu Câmi önemli bir tamir gördü. Hattâ Nasuh Paşa Câmisi ismi de verilmişti. Nihayet Kaymakam Süleyman Necmi Bey zamanında ihtiyaca cevap veremeyen câmi yıkılıp, etrafı açılarak, 1902'de yeni bir tarzda inşaasına başlandı ve 1909'da tamamlandı.

            1912 ÷ Zileli Şâir Ceyhunî (Çördükoğlu Ömer) 1912 Balkan Harbi sıralarında 70 - 75 yaşlarında Yozgat'a bir düğüne davetli olarak giderken Alaca'da vefat etti. Mezarı oradadır şimdi.

            1912 ÷ Zileli şâir Ârifî şiirlerinde ekseriya Ârif, bazan Ârifî adını kullanır. Zile'nin eski ve mâruf bir ailesi olan Tekkeşinzâdeler'dendir. Sofîyundan meşhur Bayezid-i Bestamî torunlarındandır. 1831 yılında Zile'de doğmuş, 1912 yılında ölmüştür.

            1915 ÷ Altınyurt İlkokulu 1901 yılında Dutlupınar Mekteb-i İptidaisi adı ile tek öğretmenli olarak öğretime başlamış, 1915 yılında ise şimdiki Kaymakamlık Evi'nin yerindeki üç katlı bir binaya taşınmış ve Merkez Mektebi adını almıştır. 1927 yılında bir eşeğin ayağı altında açılan delikte altın dolu bir küp bulunduğundan okulun adı ALTINYURT olarak kalır.

            1920 16 Mart ÷ Atatürk Nutuk'ta diyor ki : Efendiler, bundan sonra artık Hamdi Efendi'nin sözünü işitemedik. İstanbul merkezinin de işgal edilmiş olduğuna hükmettik. (Nutuk : C - I, Sayfa - 411/413:). İşte uykuda iken İngiliz'lerce şehit edilenlerden üçü; Zile'den Apdullah Çavuş, Zileli İbişoğlu Apdulkadir ve Şarkışlalı (Gemerek) Kadiroğlu Ömer Osman'dırlar. Bana verilen belge ve resimleri kapsayan tomardaki (Ahmet Hacıbaloğlu vermiştir.) asil isteği belirtmeyi ödev saydım. Zile'de ve Şarkışla'da yapılacak okulların birine «ÜÇ ŞEHİTLER» adının yazılması...

            1920 25 Mayıs ÷ Zile Ayaklanması.

            1920 06/07 Haziran ÷ Artova, Yenihan, Sulusaray, Kızılca taraflarında toplanan, büyüyen ve harekete geçen âsiler 6 - 7 Haziran H. 366 (M. 1920) tarihinde Zile'yi bastılar. Zile'yi müdafa edecek miktarda asker olmadığından âsiler pek kısa bir zaman içerisinde bütün kasabayı işgal ettiler, yağma ettiler, işkence ettiler, asker ve kuvayı milliye aydın ve ileri görüşlü Zileli'ler âsilere karşı koymak üzere kaleye çekildiler. Ama yiyecek ve cephaneleri tükendiğinden üç gün sonra teslim oldular.

            1926 ÷ Arif KILIÇ 1926 yılında Zile Kütüphanesi'ne memur olarak atandı.

            1927 ÷ Altınyurt İlkokulu 1901 yılında Dutlupınar Mekteb-i İptidaisi adı ile tek öğretmenli olarak öğretime başlamış, 1915 yılında ise şimdiki Kaymakamlık Evi'nin yerindeki üç katlı bir binaya taşınmış ve Merkez Mektebi adını almıştır. 1927 yılında bir eşeğin ayağı altında açılan delikte altın dolu bir küp bulunduğundan okulun adı ALTINYURT olarak kalır. 1941/42 Öğretim Yılı'nda eski Altınyurt İlkokulu binası yıkılmıştır.

            1932 ÷ Şiir ve sanatı açısından özellik taşıyan şâir Remzî 1877'de Zile'de doğmuş, medresede ve Rüştiye Mektebi'nde okumuş, hemen bütün hayatı Zile'de geçmiştir. 1932'de 55 yaşında iken Zile'de vefat etmiştir.

            1937 ÷ Hüseyin Gazi İlkokulu bina inşaatı 1937 yılında başlamış, iki yıl kadar devam etmiş, henüz inşaat ikmâl edilmeden 1939 yılındaki büyük zelzeleden, Altınyurt İlkokulu'nun eski binası tehlikeli bir durum alınca, eski Altınyurt İlkokulu öğrencileri buraya nakledilmiş ve tedrisata açılmıştır. O zamanki Cumhurbaşkanı'nın ismine izafetle İnönü adı verilmiştir. 1952 yılında okulun adı Hüseyin Gazi olarak değiştirilmiştir.

            1939 ÷ 1939 Zelzelesi'nde hasara uğrayan Ulu Câmi Âlem Kaidesi ilk şekli gibi restore edilememiştir. Âlem tablası üzerinden düşen tahminen 120 cm uzunluğundaki taş konmadan âlem yerleştirilmiş, onun için ilk güzelliğini biraz olsun kaybetmiştir.

            1951 ÷ 4 - K Kulübü Türkiye'de 1951 yılından beri köylerde sekiz ilâ on altı yaşları arasında kız ve erkek okuma yazma bilen çiftçi çocuklarının iştirakiyle kurulagelmiştir. Bize Amerikalılar'ın teşvik ve yardımlarıyla kurulmuştur. Zile Hacılar Köyü 24.11.1960 tarihinde Ziraat Teşkilâtı tarafından kurulan 4 - K Kulübü'nün başarı günü 22.11.1961 Pazar günü çok kalabalık köylü ve misafir grubu tarafından ilgi ve alâkayla kutlanmıştır.

            1953 ÷ Arif KILIÇ Zile Müftülüğü'ne Müftü olarak atandı.

            1954 ÷ Sağlık Merkezi Zile'de şimdiki Kız Sanat Enstitüsü binasında açılmıştır. İlk mütehassıs doktor 1954 yılında Dahiliye ve 1957'de de Operatör olarak Zile'ye gelmiştir.

            1954/55 ÷ 1954 yılında Zile'de kurulmuş bulunan birkaç esnaf derneğinin idealist başkanları kendi hazırladıkları esaslar dahilinde bugünkü esnaf dernekleri birliğini kurmaya muvaffak olmuşlardı. Bu hali bilen idealist arkadaşlardan husule gelen bu insanlar maddî ve manevî fedakârlığa katlanarak 1955 yılında Esnaf ve Kefalet Koperatifi'ni kurmaya muvaffak oldular.

            1955 10 Ekim ÷ Boztepe Bucak Teşkilâtı kuruldu. 27 Mayıs 1961 inkılâp hareketinden sonra Turgutalp Köyü okulu ile Boztepe ve Reşadiye Köyleri arası 27 km'lik yol inşa ve tesviye edilmiş, il Nafia Müdürlüğü kamyonlarıyla kumlanmıştır.

            1958/59 ÷ İğdir Bucağı İlkokulu öğretime açılmış yepyeni bir binadır. Okulun mâzisi çok eski. İlk yapılan okul iki katlı taş bir bina imiş, ek olarak pansiyonu da varmış. 1939 zelzelesinde hasara uğramış, eski okulun üst katını alıp Öğretmen Evi olarak hazırlamışlar.

            1960 04 Ocak ÷ Ressam Fikret TARHAN Zile Kültür Derneği Ana Tüzüğü'nü ilgili makamlara teslim etti. Kurucu üyeler listesinde 12 isim vardı.

            1961 ÷ 1954 yılında Kız Sanat Enstitüsü binasında açılan Sağlık Merkezi 1961 yılından itibaren yeni betonarme binasına taşınmıştır.

            1961 01 Nisan ÷ Zile Kültür Derneği Zile'nin kültürel görünümüne renk katmış ve bu tarihte ilk kez Zile'de Anadolu'nun dişe dokunan sanat dergilerinden birini ÇAĞILTI'yı çıkarmıştır. Aralık 1962'ye değin 15 sayı ile yayımını sürdürmüş ve birinci cildi tamamlanmıştır.

            1961 14 Temmuz ÷ Pırıl pırıl bir Yaz gününde Zile Lisesi'nin temeli atıldı.

            1962 ÷ DSİ Genel Müdürlüğü Yeraltı Suları Dairesi 1962 Çalışma Programı'na dahil etüdlerle ilgili olarak, Jeolog Ömer AĞACIKOĞLU geçen ay Zile'de çalışmalarına başlamıştır. Bu etüdün gayesi jeolojik bir çalışma ile sondaj yerlerini tesbit etmektir.

            1962 27 Haziran ÷ 27 Haziran Çarşamba akşamı Anadolu Kültür Gezisi'nden dönen İstanbul Oda Tiyatrosu Zile'de, Sabahattin Kudret AKSAL'ın yazdığı "Tersine Dönen Şemsiye" isimli komediyi oynamış ve çok beğenilmiştir. Oyunun rejisörlüğünü ve aynı zamanda başrolü oynayan Vâlâ ÖNENGÜT çok alkış toplamıştır.

            1962 10 Ağustos ÷ Zile Kültür Derneği 10 Ağustos Cuma akşamı bir Sanat Gecesi tertipledi. Klâsik Koro ve Bağlama Ekibi refakatinde Halk Türküleri Korosu ardından Tiyatro Kolu'nca başrolünü Gündüz BÖKE'nin oynadığı "Ali Yerine Veli" adlı komedi oynanmıştır.

            1973 ÷ Zile Müftüsü Arif KILIÇ vefat etti.

            1973 17/18 Temmuz ÷ Türk Halkbilimcisi Hüseyin Cahit ÖZTELLİ Zile folkloru ve tarihi ile ilgili araştırmalar yapmak üzere Zile'ye geldi ve Zile Kültür Derneği'nde ÇAĞILTI Dergisi yöneticileri ile röportaj yaptı. Araştırmacının röportajı derginin Ağustos 1973 tarihli ve 4 sayılı nüshasında yayımlandı.

            1973 Mayıs ÷ Zile Kültür Derneği Aylık Sanat Dergisi Çağıltı Dergisi yeniden yayın hayatına başladı. Kasım 1973 tarihine kadar 7 sayı ile ikinci cildi yayımlanarak yayınına son verdi.

Kaynak :

            1) http://unyezile.com
            2) Çağıltı Aylık Sanat ve Kültür Dergisi / Zile.
          
 3) Yurt ANSİKLOPEDİSİ - 10. Cilt, Sahife 7078.


Devam Edecek

Zile Makaleleri Sayfasına  

Dönmek İçin TIKLAYINIZ

YAZDIR