ANA SAYFA            
(Bu sayfa en son 02 Nisan 2009 tarihinde güncellenmiştir.)

 

 

KİLİSE TEPESİ'NDEKİ
ORTAOKUL!...

Köşe Yazısı : Eren TOKGÖZ
(Anı ve Hâtırat Yazarı - İnşaat Mühendisi)

KİLİSE TEPESİ'NDEKİ
ORTAOKUL!...

(Aylık Ünye Haber Postası Gazetesi - Ocak 2009, Yıl : 1, Sayı : 6, 2 TL, 2. sayfada yayımlandı.)
Ünye Vizyon Gazetesi - 03 - 10 Mart 2009, Yıl : 2, Sayı : 53, Fiyatı : 50 Krş, 5. sh.

http://www.unyevizyongazetesi.com
 

            Ünye Ortaokulu, Orta Mahalle’de Kilise Tepesi denilen yerde, yıkılmış kilisenin yerine yapılan iki katlı, 9 derslikli, 1 spor odası, 1 jimnastik salonu, 1 kütüphane ve 3 idarî odadan oluşan yığma betonarme yeni yapıydı. Etrafı eski kilise ve külliyesinden kalma yüksek duvarlar ile çevriliydi.

 


Ünye Vizyon Gazetesi - 03 - 10 Mart 2009, Yıl : 2, Sayı : 53, Fiyatı : 50 Krş, 5. sh.

 

            Ben eski kiliseyi çocukluğumdan biliyorum. Annemin vâlide teyzesi Ortaokul'a çıkan yolun sonundaki üç yol ağzında önünde kış armudu dediğimiz büyük ağacın arkasındaki ahşap evde oturuyordu. Anneannem yatıya kalmak üzere kardeşine gittiğinde beni de yanına alırdı. Hafız enişte dünya tatlısı bir adamdı.

Orta Mahalle Keşaplı Sok. - Mahalle Arasında Rum Kilisesi Bahçe Duvarları İçinde Halktan Bir Grup
Soldan Sağa : Tamirci Temel Çınar - Şeker Teyze - Marangoz Sait Demirkol - El Dokumacısı Agavni Oluk - Foto Ahmet Hüseyin (Şen)


Kaynak : Resimli Ünye Rehberi - Müellifi M. Bahattin Bey, 1930 / Gön. : Yüksel ŞEN, Osman DOĞAN
Fotoğraf : Ahmet Hüseyin (Şen)

            Sait Dayımın yaşıtı olan kuzeni Taylan Abi beni ortaokulun bahçesine götürür Temel Usta’nın evi tarafındaki toprak setlerin üzerine oturtur, kendisi de aşağıdaki kilisenin önündeki düzlükte kan ter içinde top koşturur, arada bir kafasını yukarılara kaldırarak beni kontrol ederdi. Ben oraya bir daha gidebilmek için tembihlediği gibi hiç yerimden kıpırdamaz, kiliseye, arkasındaki taş binaya bakarak hayaller kurardım. O gün fark edemediğim taş işçiliklerini ortaokul yıllarımda da anlayamadım. Ancak bugün hayal ederek, gönlüm sızlayarak aklımdan, gözlerimin önünden geçip gidiyorlar.

 

Solda : Meçhulasker İlkmektebi, Ortada : Su Sarnıcı ve Refaiddin Şahin'in Evi, Sağda : Rum Kilisesi
Fot. : Foto Ahmet Hüseyin (ŞEN) - Gön. : Aynur TAN, Refaiddin ŞAHİN, Yüksel ŞEN.

Ayakta Sağdan : 1. Suli, 2. Şerif ÖZTÜRK, 5. Kemancı Saip, 6. İbrahim ŞENGÜL,
7. Arzuhalci Şefiğin Oğlu Tevfik, 9. ÖMER ÇAM, 11. Çamoğlu Ömer'in Oğlu. (1930/ÜNYE)

            Hatırlıyorum!... Setlerin üzerinde servi ağaçları vardı. Yukarıda taş işçiliğini bahsettiğim bina kilisenin müştemilâtlarındandı ve yeni bina yapılana kadar ve sonrasında ortaokul olarak kullanıldı. Bu binanın bir cephesi Keşaplı Sokağa bakıyordu. Yağmurlu havalarda beden eğitimi derslerini kilisede yaptıklarını (ve hattâ askerlik derslerini) Sait Dayım anlatmıştı.

Galip KEŞAPLI Ailesinin Evi - Meçhulasker İlkmektebi (Ortaokul) Duvarı ve Sivaslı Mehmet'in Evi

Fotoğraflar : Eren TOKGÖZ

            Keşaplı Sokak; İstiklâl Madalyalı Ünye isimli motorun sahibi Kalemen Mustafa’nın Kayınpederi Keşaplı Kaptan’ın evinin olduğu sokaktı. Annem çocukluğunda uzun yıllar Keşaplıların evinde oturduklarını anlatmıştı.

Keşaplı Sokağın Satıroğulları (Sağda) ve Sobacıların Ev Duvarlarındaki Tabelâları

Sağ ve Soldaki Fotoğraflar : Fikri TERZİOĞLU - Temmuz 2008 Ünye

            Yıkılan kilisenin yerine yapılan yeni okul binası ile Keşaplı Sokağa bakan eski binanın arası voleybol ve basketbol sahası idi. Şiddetli yağmurlardan sonra yer yer çöküntüler olurdu. Bunlar kilise bahçesindeki mezarlardı. Genelde içinden kahve rengi tonlarında kemikler çıkardı. Mezarların yanları ve üstü plâka halindeki Ünye Taşı’ndan yapılmıştı. Taş müştemilât binasının deniz tarafının önünde yarı bedeni yer üstünde Ünye Taşı’ndan büyük bir sarnıç vardı.

Ünye Ortaokulu (Eski Meçhulasker İlkmektebi) ve Ortayılmazlar Mahallesi'nin Havadan Görünüşü.

Bina Tespitleri : Yüksel ŞEN - 1. Meçhulasker İlkmektebi (Sonra Ünye Orta Mektebi), 2. Kilise binası yerine inşa edilen Ünye Ortaokulu, 3. Müsamere ve Spor Salonu, 4. Basketbol ve Voleybol Sahası, 5. Tamirci Temel ÇINAR'ın ev ve arsası, 6. Ünye Ortaokulu Ek Binası,  7. Futbol Alanı ve Öğrenci Bahçesi (Eski Mezarlık), 8. Ortaokul Giriş Kapısı ve Ortaokul Sokak, 9. Rasim Efendi - Hasan Fehmi Yıldız'ların evi, 10. Terzi Haşim Efendi - Dürdane'lerin evi, 11. Kâhya Hüseyin Şen'in evi, Solunda 11.A - Bayraktar Yusuf Sancak ve Münevver'lerin evi, Solunda 11.B - Naciye Hanım, Nalcı Basri'ler, Necati, Şükrü, Adnan AKIN'ların evi, 12. Abdullah TAN'ın, Hüseyin, Hasan ve Osman Tan'ların evi, 13. Muhtar Ruhi Efendi'nin evi, 14. Demirci Süleyman'ların evi, 15. Abdullah Tan'ların evi, 16. numaralı evde Hamal Geniş ikamet ederdi. 20. Hasan ve Seyit Varilci evleri, 21. Sabri Efendi'nin evi, Öğretmen Mahmut Sezer - Uğurtay'ın Amcası. 27. Kuyumcu Hamdi'lerin evi, 28. Kuşcalı Mahmut Yılmaz'ın evi, 32. Pırtıl Hasan Telcioğlu'nun evi.

Meşhur Kilise Duvarı Dibinde Ünye Lisesi Bando Takımı
Bir Çalışma Anında / Askerî Bando Hocası, Ali Kayadelen, Atillâ Ocaktan,
Rıfat Coşkun, Cengiz Aykan, Halim Şen, Uğur Arslan, İsmet Küçükoğlu.
 
İsmet KÜÇÜKOĞLU Fotoğraf Arşivi  - 1967

            Sarnıcın Keşaplı Sokak tarafında sadece duvarları kalmış kilise külliyesine ait mutfak ve çamaşırhane bölümünün duvarları mevcuttu. Ana taş binasının biri sarnıç tarafına diğeri de Kilise Tepesi dediğimiz çayırlığına bakan iki kapısı vardı.

Ünye : Halkevi Temsil Şubesi'ni Teşkil Eden
Türk Spor Kulübü Temsil Heyetinden Bir Grup. 04.05.1934

Yüksel ŞEN Fotoğraf Arşivi

            1939 depreminde mahallenin Kilise Tepesi’ne kurulan çadırları anlatmıştı annem. Ortaokul birinci sınıfı taş binanın yeni binaya bakan sol köşesindeki sınıfta okudum. Bu sınıfın uzun tarafı sarnıca bakıyordu. Dar tarafındaki kara tahtanın arkası taş duvar kalınlığı kadar boşluktu. Pencere sonradan tuğla örülerek kapatılmıştı.

Solda : Foto Ahmet Hüseyin ve Yüksel ŞEN Evleri,
Ortada : Meçhulasker İlkmektebi, Sağda : Beres Nine ve Adire Hala / Habakasların Evi.

Kaynak : Resimli Ünye Rehberi - Müellifi M. Bahattin Bey, 1930 / Gön. : Yüksel ŞEN, Osman DOĞAN
Fotoğraf : Ahmet Hüseyin (Şen)

            Benim okuduğum ilk yıllarda sahil yolu henüz başlamamıştı. Hatırladığım kadarı ile üçüncü sınıfta başladı yol dolgusu. Bugün; mâziye özlem duyguları ile gözlerimin önünden geçen o muhteşem Ünye'yi doya doya yaşadım. Her öğleden sonra yalının kumluğunda yarıştım dalgalarla. Kâh paçalarım ıslandı kâh belime kadar sulara gömüldüm. Okul sabahtan başlayıp öğleden sonraya kadar sürdüğünden öğle yemekleri için eve gider yemeğimizi yer dönerdik. Gidiş gelişlerde çoğunlukla parktan yalıdaki sinemaya kadar olan bölümde taş rıhtım tarafını, soğuk ve yağmurlu havalarda daha korunaklı evler tarafındaki kaldırımı tercih ederdim.

Askerlik Şubesi ve önünde Rıhtım boyundan varılan Tan Sineması ve Câmi Sokak yolu ile Ortaokul Sokağı.

http://www.ordulu.8k.com/ordufotograf_03.htm - Foto Ahmet Hüseyin (ŞEN)

            Sabah okula geldiğimizde sarnıcın kenarına çantalarımızı sıra sıra dizer kan ter içinde kalıncaya kadar oynardık. Okulun arka bahçesi yüksek duvarlarının alt tarafında sırası ile Kuşcalı Mahmut Yılmaz ile Tapu Memuru Fahrettin Sezer'in evleri ve bahçeleri vardı. Bu bahçelerden birindeki yeni dünya mandalina ve çok güzel Amasya elması ağaçları vardı.

Ünye Meçhul Asker Mektebi Talim Heyeti ve Talebeleri - Müzik Öğretmeni ve Meçhul
 Asker İlkokulu Müdürü Nazif TÜZÜNER (Solda) ve Tarih Hocası (Ortada) öğrenciler arasında.

Kaynak : Resimli Ünye Rehberi - Müellifi M. Bahattin Bey, 1930
Gön. : Yüksel ŞEN, Osman DOĞAN / Fotoğraf : Ahmet Hüseyin (Şen)

            Öğleden sonra okul çıkışından öğrencilerin dağılmasını bekler, etrafın tenhalaşmasından sonra bin bir zahmet ile indiğimiz bahçeden mevsimine göre elma, yenidünya ve mandalinayı kimsenin görmediğini zannederek toplardık. Toplardık diyorum genelde üç kişi olurduk. Ev sahipleri öğleden sonraları misafir gün gezmelerinde olduklarından hiç kimse kovalamazdı bizi. Sadece küçük cici bir kız taş atarak korkutmaya çalışırdı. Bir defasında attığı taş ile başımı yarmıştı. İşte o bir defa, son defa oldu.... O bahçeye bir daha hiç girmedim. Ne tesadüftür ki bu küçük cici kız on yıllar sonra eşim oldu.

Fotoğrafı Çeken : Şuayip Uzman'ın oğlu Pilot Ömer Uzman (1957)

1) Becoğlu Mahmut GÜVEN Evi, 2) Becoğlu Cemal GÜVEN Evi, 3) Çerkez Emine - Habakaslar / Adire Teyze'lerin
Evi, 4) Papaz Evi Harabesi, 5) Su Sarnıcı, 6) Meçhulasker İlkmektebi, 7) Sıtkı KARABIYIK'ların Evi, 8) Foto Ahmet
Hüseyin - Yüksel ŞEN ve Hasan Basri SÜMAN'ların Evleri, 9) Agavni OLUK'un Evi, 10) Sait DEMİRKOL'un Evi,
11) Kiziroğlu Geçidi Girişi, 12) Temel Çınar'ın Evi, 13) Yusuf BAYRAKTAR'ın Evi, 14) Nalcı Basri AKIN'ların Evi,
15) Sabri Efendiler'in Evi (Öğretmen Mahmut SEZER, Uğurtay'ın Amcası), 16) Özel Ünye Lisesi (Ünye Ortaokulu).

            Okula genelde sarnıç tarafındaki kapıdan girerdik. Eski okulun hademesi ufak tefek ateş parçası Şaban Dayı’dır. Sağı solu belli olmaz, bazen dünya tatlısı mülâyim bazen azgın bir ihtiyar! Azdığı zamanlar yakınından hiç ayırmadığı süpürgesi ile kovalardı bizi.

Ünye Meçhul Asker Mektebi Talim Heyeti. Sol önde Huriye TOPÇU,  Müzik Öğretmeni ve
Meçhul Asker İlkokulu Müdürü Nazif TÜZÜNER, Sağ Önde Ömer KAVAKLI ve Üst ortada Tarih Öğretmeni.

Kaynak : Resimli Ünye Rehberi - Müellifi M. Bahattin Bey, 1930
Gön. : Yüksel ŞEN, Osman DOĞAN / Fotoğraf : Ahmet Hüseyin (Şen)

            Yağmurlu havalarda yeni binadaki sınıflarda ders görenler jimnastik salonuna alınırlardı. Üşütüp hastalanmasınlar diye. Eski okulda öğrenim görenler ise bir kısmımız sınıflara girmemek ve üst kata çıkmamak şartı ile girişler önündeki alanlarda, bir kısmımız da dışarıdaki erkekler tuvaletinin sundurmasında bekleşirdik.

Solda : Ünye Orta Mektebi (Eski Meçhulasker İlkmektebi)
Ortada : Sarnıç ve Merdiveni - Sağda : 1873 Yılında Yapılıp 1954/55'te Yıkılan Rum Kilisesi

Ünye : Ortamektep Talebesi Beden Terbiyesi Dersinde

            Sarnıç tarafındaki kapıdan girildiğinde alt kattaki 1-C ile 1-D ortaokulun şöhreti iki sınıfıydı. Yukarı katta 3 sınıf daha vardı. Odalardan birisi de harita odasıydı. Dayımdan ve ağabeylerimizden adını duyduğum Bethoven artık benimde öğretmenimdi. Beden Eğitimi Öğretmeni’ydi, bacakları eğriydi. Ben bir yıllık öğretmenliği süresinde çok şahit olmadım ama üst sınıf ağabeyleri çok sert olduğunu anıları ile anlatıyorlardı. Bethoven bir yıl sonra tâyin olup gitti.

1880 Yılında Ünye Ortayılmazlar Mahallesi
II. Abdülhamit Han Fotoğraf Albümü - Yıldız Kütüphanesi İ. Ü. Nadir Eserler Bölümü Fotoğraf Albümü
Orta Mahalle'deki Rum Kilisesi Çan Kulesi (1) ile Papaz Mektebi Kulesi (2) Görülmektedir.

Günümüze Aktaran : Tarihçi Osman DOĞAN (İlk Kez 06.05.2005 Tarihli Hizmet Gazetesi'nde Yayımlandı.)
Ünye : Meçhul Asker Mektebi (1933 - 34) 5'inci Sınıf Talebesi Muallimleri Nazif TÜZÜNER'le (Sağda).

            Fransızca öğretmenimiz Hüseyin Şahin bize Fransızca’yı tiyatro havası içinde öğretirdi. Coğrafya Öğretmenimiz İrfan Işık'ın anlattığı "yaz ramazanı günü" hikâyesi geçen uzun yıllara rağmen belleğimde. Bir başka zaman diliminde buluşmak dileklerimle sevgi ve saygılar sunarım.

Başöğretmen Burhan HANHAN ve Meçhulasker İlkmektebi (Solda).
Karlar Altında Ünye Orta Mektebi (Meçhulasker İlkmektebi) Arka Cephesi ve Sarnıç (Sağda).

Sol Fotoğraf : Sağ üst pencereli odada Hesap Memuru Zehra ARTUR, Altındaki odada
Müdür Muavinleri, Yanındaki Odada  Hademe Şaban Emmi, Sol alt bölüm Tuvaletler ve Üstteki diğer pencereler Sınıflara ait.
Fotoğrafı Gönderen : Burhan GÜVENKAYA - http://www.ordulu.8k.com/ordufotograf_04.htm - Foto Ahmet Hüseyin (ŞEN)

 

Ünye Makaleleri Sayfasına  

Dönmek İçin TIKLAYINIZ

YAZDIR